Streszczenia

Turcja od czasu przyjęcia surowo interpretowanej zasady świeckości, jako podstawy swego sytemu politycznego, była areną konfliktów między „obrońcami świeckości”, a „radykalnymi muzułmanami” dążącymi do zmiany charakteru państwa. Również dojście do władzy Partii Sprawiedliwości i Rozwoju (AKP) w 2002 r. i sformowanie przez nią rządu większościowego przez jednych postrzegane było jako zagrożenie dla tureckiego świeckiego państwa, przez innych jako nadzieję na ustabilizowanie sytuacji gospodarczej i reformy wewnętrzne. AKP zarówno pod względem organizacji, jak i głoszonych poglądów, była prawdziwym novum na tureckiej scenie politycznej, pomimo to stan napięcia utrzymywał się od początku kadencji parlamentu, osiągając apogeum podczas kryzysu politycznego wiosną 2007 r. Celem pracy była próba określenia prawdziwego charakteru ugrupowania i zastanowienie się, czy wysuwane przez jej oponentów zarzuty w rzeczywistości uzasadnione są interesem i dobrem państwa, czy raczej obrona, narzuconej przez Atatürka, bezwzględnej zasady świeckości stała się obecnie wyłącznie pretekstem, politycznym narzędziem do walki z politycznymi oponentami.

 

Praca przybliża genezę oraz polityczny światopogląd AKP, określony przez nią samą terminem „konserwatywna demokracja”, przedstawiając go w odniesieniu do myśli konserwatywnej, a także do fundamentalizmu muzułmańskiego. Nakreślenie cech obydwu typów ugrupowań wraz z analizą założeń programowych Partii Sprawiedliwości i Rozwoju pozwala ocenić, której ideologii pozostają bliższe deklarowane społeczne, polityczne i gospodarcze przekonania AKP.

 

Oprócz zagadnień teoretycznych, w pracy opisane zostały najbardziej kontrowersyjne problemy tureckiej polityki wewnętrznej ostatnich lat, kwestia chust i imam hatip okullari, których próby rozwiązania przez rząd premiera Erdoğana są podstawą do wysuwania oskarżeń o antysystemową działalność rządzącego ugrupowania. Poruszona została również rola, jaką w tureckim systemie odgrywa armia i jej działania, mające istotny wpływ na politykę państwa. W pracy przeanalizowane zostały także wyniki badań opinii tureckiego społeczeństwa na temat demokracji i roli religii w państwie, wskazujące na jego rosnącą świadomość polityczną.